EB-2 NIW şartları araştırılırken en çok karşılaşılan ifadeler “yüksek lisans”, “beş yıl deneyim” ve “istisnai yetenek” oluyor. Bu kavramlar çoğu zaman yan yana yazıldığı için hepsinin aynı kişide bulunması gerektiği düşünülüyor. Oysa değerlendirme böyle işlemiyor: Önce EB-2 kategorisine hangi yoldan girilebildiği belirleniyor, ardından ulusal çıkar muafiyetinin ayrı koşulları inceleniyor.
Dolayısıyla doğru soru yalnızca “NIW’ye uygun muyum?” değil, “Önce hangi EB-2 koşulunu karşılıyorum ve bunu nasıl kanıtlıyorum?” olmalıdır. Bu yazıda eğitim, meslek, deneyim ve istisnai yetenek bakımından uygunluk değerlendirmesinin temelini bulabilirsiniz.
EB-2 uygunluğu ile NIW uygunluğu farklıdır
EB-2 kategorisinde iki temel yol bulunur: ileri akademik derece sahibi bir meslek mensubu olmak veya bilim, sanat ya da iş dünyasında istisnai yetenek göstermek. Bu yollardan birinin koşullarını karşılamak gerekir; hem yüksek lisans hem de istisnai yetenek göstermek herkes için zorunlu değildir.[1]
NIW ise bu kategori içinde iş teklifi ve iş gücü sertifikası şartından muafiyet talebidir. Yani eğitim eşiğini karşılamak, ulusal çıkar muafiyetinin de onaylanacağı anlamına gelmez. Benzer şekilde çok önemli bir proje fikrine sahip olmak, EB-2’nin temel sınıflandırma koşulundaki eksikliği kendiliğinden gidermez. USCIS’in 15 Ocak 2025 tarihli politika açıklaması bu sıralamayı özellikle vurgular.[2]
Değerlendirmeyi iki ayrı dosya sorusu gibi düşünmek yararlıdır. Birinci soru “Hangi hukuki kategoriye giriyorsunuz?”, ikinci soru “Standart işveren ve iş gücü sertifikası şartından neden muaf tutulmalısınız?” sorusudur. Aynı belge iki soruya da katkı sağlayabilir, ancak soruların kendisi birbirinden farklıdır.
Birinci yol: İleri akademik derece
İleri akademik derece, ABD’de lisansın üzerindeki akademik veya mesleki bir dereceyi ya da bunun yabancı ülke eşdeğerini ifade eder. Uygun bir yüksek lisans veya doktora bu kapsamda değerlendirilebilir. Yurt dışında alınmış bir diplomanın adında “master” yazması tek başına incelemeyi bitirmez; eğitimin niteliği ve ABD’deki karşılığı önemlidir.[3]
Diplomayı destekleyen transkriptler, program bilgileri ve gerektiğinde akademik denklik değerlendirmesi, eğitimin anlaşılmasını kolaylaştırabilir. Denklik raporu, diplomanın neye karşılık geldiğini açıklamaya yardımcı olur; fakat NIW koşullarını değerlendiren kurumun yerine geçmez. Raporun sonucu kadar hangi belgelere ve hangi eğitim yapısına dayandığı da önemlidir.
Diploma ile önerilen meslek arasındaki ilişki
USCIS yalnızca kişinin cebindeki diplomaya bakmaz. ABD’de yürütülmesi planlanan çalışmanın dayandığı mesleğin niteliğini de inceler. İleri derece yolunda, ilgili işin genel olarak en az lisans düzeyinde eğitim gerektiren bir meslek olması ve kişinin eğitiminin bu bağlamda değerlendirilmesi gerekir.[4]
Örneğin varsayımsal bir adayın mühendislik yüksek lisansı bulunduğunu düşünelim. Mühendislik uzmanlığını kullanacağı teknik bir çalışma ile eğitiminden bağımsız sıradan bir perakende işletmesini yönetme planı aynı şekilde değerlendirilemez. Yüksek lisans diploması her iş fikrini ileri derece mesleği hâline getirmez. Bu ayrım, girişimci dosyalarında özellikle önemlidir.
Yüksek lisans yoksa lisans ve beş yıl deneyim yeterli olabilir mi?
Mevzuat, ABD lisans diploması veya yabancı eşdeğerini izleyen en az beş yıllık ilerleyici uzmanlık deneyiminin, belirli koşullarda yüksek lisansa eşdeğer kabul edilmesine imkân tanır. Buradaki üç kelime belirleyicidir: lisans sonrası, uzmanlık alanında ve ilerleyici.[5]
“Lisans sonrası” koşulu nedeniyle, mezuniyetten önceki staj veya çalışmalar bu beş yıllık sürenin yerine gelişigüzel eklenemez. “Uzmanlık alanında” koşulu, işlerin meslek ve önerilen faaliyetle ilişkisini gerektirir. “İlerleyici” deneyim ise yalnızca takvim yapraklarının geçmesini değil, bilgi, sorumluluk veya yetkinlik bakımından gelişimi ortaya koymayı gerektirir.
Deneyim nasıl görünür hâle getirilir?
İşveren yazılarında yalnızca işe giriş ve çıkış tarihlerinin bulunması, ilerlemeyi açıklamak için yetersiz kalabilir. Görevlerin kapsamı, kullanılan uzmanlık, proje sorumluluğu ve zaman içinde üstlenilen roller daha açıklayıcıdır. Mevzuat bu yol için mevcut veya önceki işverenlerden alınan deneyim yazılarını öngörür.[6]
Varsayımsal bir örnekte, aynı şirkette altı yıl çalışan bir mühendis önce test uygulamış, sonra test yöntemlerini geliştirmiş ve daha sonra ekiplerin kullandığı bir doğrulama sistemini yönetmiş olabilir. Bu gelişim, yalnızca unvan sıralamak yerine görevler ve somut çalışmalar üzerinden anlatılabilir. Terfi almamış olmak, kişinin hiç gelişmediği anlamına gelmez; ancak gelişimin belgelerle açıklanması gerekir.
Farklı alanlardaki deneyimler değerlendirilirken otomatik toplama yapılmamalıdır. USCIS, lisans alanı, deneyimin uzmanlığı ve önerilen çalışma arasındaki ilişkiyi dosya bazında inceler. İlgisiz bir alanda geçen beş yıl, başvurunun dayandığı başka bir alanda ileri derece eşdeğeri yaratmayabilir.[7]
İkinci yol: İstisnai yetenek
“Exceptional ability” için bu yazıda “istisnai yetenek” ifadesi kullanılıyor. Bu kavram, EB-1A kategorisindeki “extraordinary ability”, yani olağanüstü yetenek standardıyla aynı değildir. EB-2 bakımından kişinin bilim, sanat veya iş dünyasında olağan düzeyin belirgin biçimde üzerinde bir uzmanlık göstermesi aranır.[8]
İlk aşamada mevzuatta sayılan altı kanıt kategorisinin en az üçünün karşılanması gerekir. Bunlar, ilgili eğitim belgesi; meslekte en az on yıllık tam zamanlı deneyimi gösteren yazılar; mesleği icra etmeye yönelik ruhsat veya sertifika; istisnai yeteneği gösteren ücret ya da karşılık; mesleki kuruluş üyeliği; başarıların ve önemli katkıların meslektaşlar, kamu kurumları veya mesleki kuruluşlarca tanınmasıdır.[9]
Bu liste, her başvuru sahibinin on yıl deneyime sahip olması gerektiği anlamına gelmez. On yıllık deneyim altı kategoriden yalnızca biridir. İleri derece yolunu kullanan kişi için de ayrıca bu altı kategoriden üçünü karşılama zorunluluğu yoktur.
Üç kategori karşılanınca değerlendirme biter mi?
Hayır. Üç kategorinin karşılanması ilk adımdır. USCIS daha sonra kanıtların tümüne bakarak kişinin gerçekten istisnai yetenek düzeyini gösterip göstermediğini değerlendirir. Örneğin eğitim belgesi, bir üyelik ve bir ücret kaydı bulunması, bu belgelerin içeriği incelenmeden olumlu sonuç anlamına gelmez.[10]
Burada belgenin bağlamı önem kazanır. Bir ödülün kimlere, hangi ölçütlerle ve hangi katkı nedeniyle verildiği açıklanmalıdır. Ücret üzerinden bir iddia ileri sürülüyorsa karşılaştırmanın aynı dönem, benzer meslek ve uygun pazarla ilişkisi kurulmalıdır. Belgeyi dosyaya koymak kadar, belgenin neyi gösterdiğini doğru anlatmak da önemlidir.
Mevzuattaki kategoriler belirli bir mesleğe kolayca uygulanamıyorsa karşılaştırılabilir kanıtlar gündeme gelebilir. Bunun için neden standart kategorinin uygun olmadığını ve sunulan alternatifin neyi gösterdiğini açıklamak gerekir. Bu imkân, kanıt gerekliliğinden genel bir muafiyet olarak görülmemelidir.[11]
Akademik yayın, atıf ve patent zorunlu mu?
EB-2 NIW için herkesin karşılaması gereken sabit bir yayın, atıf veya patent sayısı bulunmaz. Bu tür belgeler özellikle araştırma odaklı çalışmalar için anlamlı olabilir; ancak endüstride çalışan bir uzman farklı kanıtlarla katkısını açıklayabilir. Uygulamaya alınan bir yöntem, teknik başarı veya doğrulanabilir ticari sonuç dosyanın niteliğine göre önem taşıyabilir.[12]
Bu nedenle “Yayınım yok, kesin uygun değilim” ya da “Yüz atıfım var, kesin onay alırım” gibi sonuçlar sağlıklı değildir. Birikimin hangi çalışma planını desteklediği ve bu planın ulusal öneminin nasıl gösterildiği daha kapsamlı biçimde incelenmelidir. Yayın sayısı, değerlendirme yerine geçen tek bir puan değildir.
Uygunluğunuzu değerlendirirken nasıl hazırlık yapmalısınız?
Önce eğitim ve çalışma geçmişinizi tarih sırasına koyun. Ardından hangi EB-2 yoluna dayanmayı düşündüğünüzü ve o yolda hangi belgelerin bulunduğunu işaretleyin. Son olarak ABD’de yapmak istediğiniz işi, mevcut uzmanlığınızla bağlantısını koparmadan birkaç paragrafta açıklayın.
Eksik belge ile eksik nitelik aynı şey değildir. Geçmişte yapılmış bir işi gösteren işveren yazısının henüz alınmamış olması bir belge eksikliği olabilir. Başvuru tarihinde gerekli deneyim süresinin henüz dolmamış olması ise farklı bir meseledir. Başvuru anındaki uygunluk önem taşıdığı için bu ayrım dosya gönderilmeden yapılmalıdır.[13]
Sık sorulan sorular
Yüksek lisans mezunuyum. Yine de beş yıl deneyim gerekir mi?
Uygun ileri dereceye doğrudan dayanılan her başvuruda ayrıca beş yıl deneyim şartı bulunmaz. Lisans ve beş yıl deneyim, ileri derece eşdeğerliği için kullanılan ayrı bir yoldur. Bununla birlikte deneyim, NIW’nin diğer koşullarını desteklemek bakımından önemli olabilir.[14]
Önlisans veya meslek sertifikasıyla başvuru mümkün mü?
Bunlar kendiliğinden ABD lisans diplomasına veya ileri dereceye eşdeğer sayılmaz. Ancak kişinin bütün geçmişi, başka bir hukuki yolun koşullarını karşılayıp karşılamadığı açısından incelenebilir. Özellikle istisnai yetenek değerlendirmesi, yalnızca diplomanın adı üzerinden yapılamaz.[15]
Yeni mezunların başvurması yasak mı?
NIW’de “yeni mezunlar başvuramaz” şeklinde genel bir kural yoktur. Bununla birlikte EB-2 eşiği ve çalışmayı ilerletebilecek konumda bulunma koşulu yine kanıtlanmalıdır. Yeni mezun bir kişinin dosyasında proje, araştırma, destek ve uygulanabilir planın niteliği özellikle önem kazanabilir.[16]
Özgeçmişinizi bir uygunluk dosyasına dönüştürün
Bir sonraki adım, yalnızca diploma veya çalışma yılı saymak yerine eğitim, deneyim ve planlanan çalışmayı birlikte değerlendirmektir. Hangi EB-2 yoluna dayanılacağı netleşmeden belge toplamaya başlamak gereksiz masrafa ve yanlış beklentiye yol açabilir. Bu yazı genel bilgi sunar; kişisel uygunluk için belgelerinizin ve göçmenlik geçmişinizin ayrıca incelenmesi gerekir.
[1] 8 CFR § 204.5, § 204.5(k)(2)–(3).
[2] USCIS, PA-2025-03 (15 Ocak 2025), s. 1–2 ve 6–10.
[4] USCIS, PA-2025-03 (15 Ocak 2025), s. 7–8.
[5] 8 CFR § 204.5, § 204.5(k)(2) ve (3)(i)(B).
[7] USCIS, PA-2025-03 (15 Ocak 2025), s. 8.
[9] 8 CFR § 204.5, § 204.5(k)(3)(ii).
[10] USCIS, PA-2025-03 (15 Ocak 2025), s. 9.
[11] 8 CFR § 204.5, § 204.5(k)(3)(iii).
[12] Matter of Dhanasar, 26 I&N Dec. 884 (AAO 2016); USCIS, PA-2025-03 (15 Ocak 2025), s. 14–16.
[13] 8 CFR § 103.2, § 103.2(b)(1).
[16] 8 CFR § 204.5; Matter of Dhanasar, 26 I&N Dec. 884 (AAO 2016).
Leave a Reply